Page 18 - 1401032ISSUE32.pdf

Column

Personeelstekort bij Defensie is een

probleem

Mr. drs. C. Homan

De afgelopen tijd is Defensie vaak negatief in de publiciteit gekomen. Dit is niet verrassend gezien de jarenlange be­
zuinigingen en de door de media opgeblazen incidenten. Het resultaat is een gebrek aan vertrouwen in de ambtelijke
en politieke top. De anderhalf miljard euro structureel extra van de afgelopen jaren is uiteraard een goed begin tot
herstel. Maar de vraag is wel wanneer er een vervolg op dat goede begin komt. Toenmalig minister Bijleveld-Schouten
pleitte al lange tijd voor ten minste € 4 miljard structureel extra in de volgende kabinetsperiode. Dat is alleen al nodig
om toe te groeien naar het Europees NAVO-gemiddelde. Vooralsnog heeft het demissionaire kabinet structureel de
Defensiebegroting voor 2022 met € 95 miljoen verhoogd en incidenteel voor 2021 met 90 miljoen.

Het wachten is nu wat het regeerakkoord voor Defensie in petto heeft.
Hierbij dient ook te worden bedacht dat de Algemene Rekenkamer al sinds
2015 waarschuwt dat er een disbalans bestaat tussen de politieke ambitie
en het budget van Defensie. Zo zijn er volgens de commandanten van de
vier krijgsmachtdelen geen schepen om grenzen rond Europa te bewaken
en geen jachtvliegtuigen om snel in te zetten voor verdediging van bijvoor­
beeld het NAVO-grondgebied. Ook is er schaarste in de IT en gebrekkig
materieel.

Niettemin is een tekort aan geld slechts een van de problemen. Onderbelicht
blijft immers vaak de personeelsproblematiek. Hoewel Defensie er mondjes­
maat geld bij heeft gekregen, heeft dat weinig zin als de leegloop bij de
krijgsmacht geen halt wordt toegeroepen. Zo is er is al geruime tijd sprake
van een personeelstekort. Er is te veel uitstroom en te weinig instroom. Er
bestaan ruim 9.000 vacatures. Daarmee kent de krijgsmacht nu een vulling
van ongeveer 79%. Dit tekort aan personeel is zowel kwalitatief als kwanti­
tatief. Ruim 5.500 functies zijn onbezet, en meer dan 3.500 nieuwe plekken
moeten gevuld worden, waaronder essentiële functies. Vooral het grote Secretaris-generaal Gea van Craaikamp heet minister Henk Kamp welkom. Bij
tekort aan technisch gekwalificeerd personeel, geneeskundige eenheden, Defensie is er een gebrek aan vertrouwen in de ambtelijke en politieke top.
IT-personeel, cyber- en beveiligingsmedewerkers, munitietechnici en mon­ Foto: MinDef
teurs neemt toe. Door dit tekort is de gereedheid en inzetbaarheid van de
Nederlandse krijgsmacht onvoldoende. Meer dan 20% van de militaire
functies wordt immers niet ingevuld.

Door te weinig militair personeel zijn gevechtseenheden onderbezet en kan
logistieke ondersteuning onvoldoende geleverd worden. Tevens is al geruime
tijd de adequate levering van munitie een probleem, waardoor missies en
oefeningen gevaar lopen. Bovendien geldt dat het, bij onvoldoende perso­
neel, niet mogelijk is om het materieel te repareren en de krijgsmacht te
moderniseren. Het defensiepersoneel is dan ook ontevreden, voelt zich niet
veilig en kan niet veilig opereren. De ontoereikende basisgereedheid is de
grootste frustratie.

De arbeidsmarkt verandert echter ook. Dit niet alleen qua omvang, maar ook
qua samenstelling. Dit vooral door vergrijzing. Het aantal 65-plussers neemt
sterk toe. Waren er in 2012 nog vier werkenden op elke oudere, in 2040 zijn
dat er twee. De huidige defensieorganisatie is nog onvoldoende toegesneden
op de nieuwe tijd en veranderingen op de arbeidsmarkt. Het tekort aan
menskracht zal een structureel probleem blijven als Defensie en het bijbeho­
rende personeelssysteem niet verder veranderen. Maar ook COVID gaat niet Vooral het tekort aan specialisten, zoals geneeskundig personeel, neemt toe.
ongemerkt aan de krijgsmacht voorbij. Vooral bij de werving en instroom is Foto: MinDef
de invloed van het virus te bemerken.

18

Armex | december 2021