Page 10 - armex+120212__.pdf

Column

Oekraïne en het geopolitieke

schaakbord

Prof. Dr. László Marácz

De Russische president Vladimir Poetin heeft aan de Oekraïens-Russische grens een troepenmacht van ruim 100.000
manschappen samengetrokken. In het diplomatieke overleg tussen de Verenigde Staten en Rusland over de status van
Oekraïne en de oostwaartse uitbreiding van de NAVO is er vooralsnog geen doorbraak te verwachten. De uitbraak van
een gewapend conflict aan de Oekraïens-Russische grens lijkt slechts een kwestie van tijd. Het Westen zal moeilijk
afzijdig kunnen blijven als Rusland druk blijft zetten op Oekraïne, de protegé van het Westen. In dat geval zal er een
serie zetten getriggerd worden op het geopolitieke schaakbord.

Poetins rode lijn
De Russische president Vladimir Poetin heeft zijn Amerikaanse tegenspeler
president Joe Biden duidelijk gemaakt dat de Russen nooit zullen accepteren
dat Oekraïne lid wordt van het Atlantische bondgenootschap. Rusland pleit
dan ook voor een neutrale status van het Slavische buurland. De Russen
hebben ook hun standpunt herhaald dat ze de uitbreiding van de NAVO in
oostwaartse richting met voormalig Sovjet-lidstaten en satellieten in Midden-
en Oost-Europa na de val van de Sovjet-Unie als onacceptabel beschouwen.
Het Westen zou eerdere toezeggingen op dat gebied hebben geschonden.
De Verenigde Staten en de NAVO zijn van mening dat het opendeurbeleid
van de NAVO niet bepaald kan worden door het autocratische regime onder
leiding van Poetin. Oekraïne en andere buurlanden van Rusland zijn in
principe welkom. Het is niet te verwachten dat het diplomatieke overleg
tussen de beide ministers van Buitenlandse Zaken, de Rus Sergej Lavrov en
de Amerikaan Antony Blinken op korte termijn tot een oplossing van het
conflict zal leiden.
Er zal een serie zetten getriggerd worden op het geopolitieke schaakbord.
Russische blok Afbeelding: Wikimedia Commons, Babelia
Rusland heeft inmiddels het ‘Russische blok’ opnieuw georganiseerd. De
demonstraties tegen het autoritaire bewind van de Wit-Russische president
Aleksandr Loekasjenko zijn vorig jaar met hulp van de Russische president
neergeslagen. Een aansluiting van Wit-Rusland bij de EU is daarom voorlopig
geen serieuze optie meer. Hierdoor is de reikwijdte van Poetin tot de Wit-
Russisch-Poolse grens gekomen. Rusland heeft inmiddels tactische aanvals­
wapens (waarschijnlijk uitgerust met nucleaire kernkoppen) en afweerge­
schut in Wit-Rusland en het voormalige Oost-Pruisische Königsberg, de te­
genwoordige Russische exclave Kaliningrad, geplaatst. De druk op Noord­
west-Europa kan hierdoor opgevoerd worden.

De druk op Zuidoost-Europa kan ook aangezet worden. Een belangrijke
bondgenoot van de Russen op de Balkan wordt gevormd door de Serven.
Het moederland Servië is kandidaat-lid van de Europese Unie, maar op korte
termijn is er geen uitzicht op lidmaatschap en liggen er weer mogelijkheden
om het debat over de status van de Bosnische Serven te heropenen. Hoewel
de Republik Serbska een autonome status heeft gekregen in Bosnië-Herzeg­
ovina, zijn de Bosnische Serven weer in beweging gekomen om voor onaf­
hankelijkheid te pleiten. Hun beschermheer is niet zoals je zou verwachten,
de Servische president Aleksandar Vucic, die zich formeel afzijdig moet
houden vanwege zijn banden met de EU, maar niemand minder dan de
Russische president Poetin. De Russische president wil de optie van twee
Servische staten op de Balkan wel steunen. Twee Servische staten zullen de
balans op de Balkan in Servisch voordeel laten uitslaan. Dat zal in de achter­ De demonstraties tegen het autoritaire bewind van de Wit-Russische president
tuin van de EU de nodige problemen gaan geven en kan leiden tot spill-over Aleksandr Loekasjenko zijn vorig jaar met hulp van de Russische president neer­
effecten op de gehele Balkan. geslagen. Foto: Wikimedia Commons, Homoatrox

10

Armex | februari 2022