Page 5 - armex+120212__.pdf
P. 5
samenwerking met die andere culturen, of zelfs spiegeling eraan, zoals tsaar
Peter de Grote eind zeventiende en begin achttiende eeuw met West-Euro
pa heeft gedaan.
Zo is ook de relatie met China nooit eenduidig geweest. Ik heb rond de
eeuwwisseling de commandant van het toenmalige Militaire District (MD)
Verre Oosten in Chabarovsk, glimlachend horen zeggen: “Rusland streeft
naar een goede relatie met al zijn buren”, op de vraag hoe de relatie met
China was. Daarbij heeft hij zijn reactie gelaten. Maar in de afgelopen 50
jaar zijn er diverse keren schermutselingen geweest bij de grensrivier Amoer
en politiek was er geregeld sprake van wrijving.
Een gevolg van die Russische ‘eigenheid’ is dat vergelijkingen met het
Westen doorgaans mank gaan. Echter, omdat weinig mensen in het Westen
zich verdiepen in de Russische cultuur en taal is er ook maar weinig over
bekend. Meestal krijgen we in Nederland onze informatie uit het buitenland
aangeleverd, in de meeste gevallen in het Engels, een enkele keer in de
Duitse taal en nog minder vaak in het Frans. Informatie die dus al een
niet-Nederlandse voorselectie heeft ondergaan. We weten per saldo weinig
van de Russische maatschappij. Er zijn mensen die ‘Poetin’ of ‘Kremlin’ De Byzantijnse culturele erfenis heeft via de Russisch-Orthodoxe kerk een stem
zeggen als ze ‘Rusland’ bedoelen, of andersom. pel gedrukt op het karakter van het Russische volk.
Foto: Wikimedia Commons, Testus
Rusland is in een paar jaar tijd vervallen van een mondiale supermacht tot
tweede-rangs-mogendheid. Dat trauma is nog steeds niet volledig verwerkt.
De transitie naar een andere samenleving is nog zeker niet voltooid. Daarbij
zal een oplossing van de zeer grote maatschappelijke problemen in eerste
instantie van het Russische volk zelf moeten komen. Ook dient te worden
bedacht dat Rusland de ambitie had om deel uit te maken van Europa, maar
zeker niet van de Europese Unie. Een van de oorzaken dat westerlingen de
Russen vaak niet goed begrijpen, is dat wij in het Westen sinds ongeveer het
jaar 300 leven in een christelijke cultuur. De Russen daarentegen bekeerden
zich pas tot het christendom rond het jaar 1000. In het Westen beleefde men
na de kerstening de Renaissance en de Verlichting, maar die fasen heeft
Rusland nooit gekend. Daarnaast is er natuurlijk ook de Byzantijnse culture
le erfenis, die via de Russisch-Orthodoxe kerk een stempel heeft gedrukt op
het karakter van het Russische volk.
Dat is een van de redenen dat het begrip ‘democratie’ niet leeft bij Russen;
zij associëren het met ‘chaos’. Ontwikkelingen in de negentiger jaren van de
vorige eeuw onder president Jeltsin, Boris Nikolajevitsj, hebben dat beeld
alleen maar versterkt. Men heeft behoefte aan een sterke leider en vindt ‘
autoriteit’ niet per definitie een vies woord. De in het Westen veelgeprezen
vrijheid van meningsuiting heeft amper belangstelling in Rusland, zoals di
verse onderzoeken hebben uitgewezen. (Er zijn wel degelijk onafhankelijke
onderzoekbureaus in Rusland, zoals het Levada Center met een interessante President Jeltsin, Boris Nikolajevitsj. Foto: Europees Parlement
website.)
Ook westerse opiniemakers en politici zijn zelden bereid om zich te verdiepen
in het Russische land, volk, taal en cultuur. Halbe Zijlstra wist als minister van
Buitenlandse Zaken de voornaam van de Russische president niet eens goed
uit te spreken toen hij zijn datsjaverzinsel debiteerde.
Een paar indrukken
Overal, in elke stad en elk dorp, vind je standbeelden, herdenkingsstenen in
muren van huizen, musea, kerken, te veel om op te noemen. Vaak van gi
gantische afmetingen; in Rusland is alles buitensporig groot. Russen zien er
wel een beetje uit zoals wij, maar zijn dat niet. Veel valt te verklaren vanuit
hun al genoemde Byzantijnse georiënteerdheid: de vanzelfsprekendheid van
corruptie, hun chaotische, niet-planmatige aanpak van zaken, hun kortzich
tigheid, het egoïsme, het brute. Veel Russen verwachten dat iets of iemand
voor ze zorgt en verantwoordelijkheid draagt, of dat nou de tsaar is, de
partij, of de president: ze moeten iemand overal de schuld voor kunnen
geven, of kunnen aanbidden. Maar diezelfde autoriteit moet dan wel
voorzichtig zijn met het aantasten van de zekerheden van het volk. Aan de
andere kant kunnen Russen erg sentimenteel zijn, lief, betrouwbaar, eerlijk,
trouw, gastvrij, inventief en flink. Een beetje raar volk met veel tegenstrijdig
heden, maar voor mij altijd geweldig boeiend.
In Rusland is alles buitensporig groot. Foto: Wikimedia Commons, W. Bulach
5
Armex | februari 2022
