Page 9 - 1401032ISSUE32.pdf

kwam tot stilstand omdat het draagvlak steeds kleiner en kleiner werd, de
fanatieke overtuigingsdrang van communistische hardliners langzaam we­
gebde, en het cynisme ging overheersen. Er waren eenvoudigweg steeds
minder gewone burgers die geloofden dat het communisme nog iets goeds
zou brengen. Toen de Sovjet-Russische partijleider Michail Gorbatsjov in de
tweede helft van de jaren tachtig erkende dat het communistische systeem
was vastgelopen, duurde het niet lang voordat burgers hun angst overwon­
nen en massaal de straat opgingen. Het systeem dat jarenlang onoverwin­
nelijk leek te zijn, bleek een lege dop en stortte als een kaartenhuis ineen.

De herstart van de geschiedenis
Fukuyama’s enthousiasme voor ‘The End of History’ was begrijpelijk. Een
verderfelijk totalitair, anti-humaan systeem zoals hierboven kort beschreven,
werd net zoals het fascisme in de Tweede Wereldoorlog verslagen. In de
euforie over de val van het communisme was er een onbegrensd geloof dat
het liberalisme aan een wereldwijde zegetocht bezig was. Fukuyama voor­
spelde dat het leven zonder de strijd voor vrijheid, die slechts in musea nog
te bezichtigen zou zijn, heel erg saai zou worden en aanleiding zou geven
tot tomeloos hedonisme. Inmiddels observeren we iets heel anders en is
Fukuyama’s zoete droom uiteengespat. Er is in vele staten in Europa, ook
binnen en buiten de Europese Unie, een terugval van de liberaal-democrati­ Voorbeelden van literatuur (op de fotorolletjes) en boeken die in het geheim
sche waarden en normen te zien en een aantal staten koerst op een ‘onlibe­ werden gepubliceerd, de zogeheten Samizdat.
raal’ kompas dat eerder op de autoritaire systemen lijkt van het Interbellum, Foto: Wikimedia Commons, Nkrita
die rimpelloos overgingen in het fascisme. China is politiek gezien onvrij en
er wordt druk geëxperimenteerd met het sociale kredietsysteem. Lastige
burgers die niet doen wat de Chinese Communistische Partij wil, krijgen
‘strafpunten’ en mogen dan niet reizen, geen beroep doen op burgerrechten,
geen horecalokaliteiten bezoeken, geen bezoek ontvangen, de sportschool
niet gebruiken, geen sportlocaties en geen niet-essentiële winkels bezoeken,
etc. Tijdens de Covidcrisis wordt ook in het liberale Westen de individuele
zelfbeschikking, de kern van het liberalisme, uitgehold met vaccinatiedwang
en -verplichtingen, en QR-codes. Het is niet moeilijk om te voorspellen, nu
het liberalisme in een wereldwijde crisis terecht gekomen is, dat de geschie­
denis een herstart zal maken. De strijd voor vrijheid zal vanzelf weer een
essentieel onderdeel worden van de globale samenleving. Een aardige bij­
komstigheid hiervan is dat de saaiheid en zinloosheid van het leven zoals
Fukuyama dat voorzag, ook weer zal verdwijnen. Er is weer een doel waarvoor
het waard is om je in te zetten: vrijheid.

China is politiek gezien onvrij. Foto: Flickr, Joop Tijdens de Covidcrisis wordt ook in het liberale Westen de individuele zelfbe­
schikking uitgehold met o.a. QR-codes. Foto: Wikimedia Commons, Ellywa

9

Armex | december 2021